Vorig jaar meer dan 400 meldingen seksueel geweld op openbaar vervoer

Door Elke Sleurs op 31 juli 2020, over deze onderwerpen: Samenleving en ethische dossiers

(Afbeelding: De Lijn). In 2019 werden in België 415 meldingen gemaakt van fysiek en verbaal seksueel geweld op het openbaar vervoer. Daarvan waren er
167 in Vlaanderen.

Dat blijkt uit cijfers van de federale politie. Toch blijft de drempel om melding te doen hoog en schiet de aanpak van klachten nog vaak
tekort, stellen experts.

In totaal registreerde de federale politie vorig jaar in België 415 meldingen van verbaal of fysiek seksueel geweld op het openbaar
vervoer. Daarvan waren er 167 in Vlaanderen, en 144 in Brussel. Die cijfers liggen in de lijn van voorgaande jaren. In Vlaanderen
schommelde het aantal meldingen in de periode 2009-2018 tussen de 130 en 191 meldingen, met een piek in 2016.

In 2000, het eerste jaar dat deze meldingen opgenomen zijn in de criminaliteitsstatistieken van de federale politie, waren er over het
hele grondgebied 239 meldingen.

Na Brussel werden vorig jaar in de provincie Antwerpen het hoogst aantal meldingen (52) geregistreerd, gevolgd door Oost-
Vlaanderen (44) en Vlaams Brabant (28). In West-Vlaanderen (22) en Limburg (21) werden het minst meldingen gedaan van seksueel
geweld op het openbaar vervoer.

Zowel De Lijn, NMBS als MIVB-STIB zeggen zelf geen cijfers te hebben van meldingen van reizigers die geconfronteerd worden met
seksuele intimidatie.

De Lijn: ‘We nemen meldingen zeer serieus en knopen daar ook strenge consequenties aan vast’

Vlaams Parlementslid Elke Sleurs (N-VA) maakte zich recent nog zorgen dat er sinds de coronamaatregelen, waarbij buschauffeurs
afgescheiden zitten, meer seksuele intimidatie, zowel fysiek als verbaal, zou zijn op bussen van De Lijn.

In een schriftelijke vraag aan Vlaams mobiliteitsminister Lydia Peeters (Open Vld) wees Sleurs op “berichten die wijzen op een
onveiligheidsgevoel bij de reizigers op bussen en trams van De Lijn in deze coronatijden. Jonge vrouwen en mannen die seksueel
geïntimideerd of lastiggevallen worden door medereizigers, vermoedelijk omdat de chauffeurs goed afgesloten zitten, daardoor minder

zichtbaar zijn en er geen controle (meer) is.”

Die vrees blijkt niet terecht, zo tonen cijfers van De Lijn die minister Peeters (op 2 juni) aanhaalde. De Lijn ontving sinds 14 maart één
melding van ongewenste seksuele intimidatie via een klantenreactie. Niet meer dan vóór coronatijden en onvoldoende reden om extra
beveiligingsinstructies te geven aan chauffeurs.

Sanctionering

Het probleem van seksuele intimidatie doet zich niet alleen in de voertuigen voor. Dat mocht een jonge vrouw eind mei nog
ondervinden in de buurt van Gent. Zij werd het slachtoffer van een uitzonderlijke vorm van verbale seksuele intimidatie op een publieke
parking door een werknemer van De Lijn. Ze diende hiervoor officieel klacht in bij de klantendienst.

“Ik trilde nog op mijn benen en was bang dat hij zou terugkomen. Ik zocht op de website naar een telefoonnummer waar ik dit probleem
kon melden, maar dat was niet te vinden”, getuigt ze. “Ik heb dan maar een gewoon klachtenformulier ingevuld.” Toen er, net na de
feiten, een politiewagen voorbijkwam, heeft ze ook daar onmiddellijk klacht ingediend.

Drie dagen later ontving ze een brief van De Lijn, ondertekend met enkel(e) een voornaam en een algemeen nummer van de
klantendienst, met een officiële verontschuldiging voor de gebeurde feiten.

“Het leek alsof ik gewoon mijn rugzak was verloren”, vertelt ze. Nadat ze via e-mail verscheidene keren aandrong voor verdere
verduidelijking over de opvolging van de feiten, verwees De Lijn naar de wet op gegevensbescherming. Voor verdere inzage in het
dossier en wat er met de werknemer zou gebeuren moest ze bij de politie zijn.

Twaalf dagen na de feiten ontving ze enkele verzachtende telefoontjes van het hoofd van de klantendienst van De Lijn.

Het kabinet van minister Lydia Peeters bevestigt een correcte aanpak van De Lijn in dit concreet geval. “Na het ontvangen van deze
klacht is er meteen een intern onderzoek opgestart bij De Lijn en de politie. Er zijn de nodige maatregelen getroffen en overgegaan tot
een sanctionering van de desbetreffende medewerker. De Lijn heeft ook het slachtoffer via e-mail en telefonisch te woord gestaan en
de zaak correct behandeld.”

Een woordvoerder van De Lijn stelt dat “intimidatie en grensoverschrijdend gedrag nooit goed te praten zijn”, en benadrukt dat
“seksueel grensoverschrijdend gedrag in of rond onze voertuigen of met de betrokkenheid van ons personeel totaal onaanvaardbaar
is”. “We nemen meldingen zeer serieus en knopen daar ook strenge consequenties aan vast.”

Drempel

Toch blijft volgens klinisch seksuoloog Sam Geuens de drempel om effectief een melding te doen nog steeds het grootste probleem.
“Wanneer het slachtoffer het dan toch meldt, is het van essentieel belang dat zij/hij, ongeacht via welk kanaal, onmiddellijk het gevoel
krijgt ernstig te worden genomen.”

“Wanneer dit op een gebrekkige manier wordt gecommuniceerd, is de impact van die negatieve ervaring dubbel zo zwaar, omdat er
dan vele vraagtekens en zelftwijfel bijkomen”, zegt Geuens.

Seksuoloog Sam Geuens: ‘Wanneer een slachtoffer seksueel geweld meldt, is het van essentieel belang dat zij/hij onmiddellijk het
gevoel krijgt ernstig te worden genomen’

Wanneer iemand een dergelijk voorval wil melden bij bijvoorbeeld een vervoersmaatschappij, moet het volgens Geuens ook duidelijk
zijn waar specifiek seksuele intimidatie gemeld kan worden, zodat een slachtoffer onmiddellijk weet waar hij of zij terecht kan.

Een officiële klantendienst is niet altijd voorbereid op een juiste aanpak. Een klacht van seksuele intimidatie is niet op dezelfde manier
te benaderen als een gestolen of verloren voorwerp. Dezelfde klantendienst krijgt dagelijks verschillende soorten meldingen en
klachten binnen.

Het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid Sensoa werkte enkele jaren geleden het ‘Raamwerk seksualiteit en beleid’ uit.
Binnen dit raamwerk zijn handelingsprotocollen gemaakt waarin stap voor stap uitgelegd is hoe een organisatie het best omgaat met
meldingen, vaststellingen en klachten rond grensoverschrijdend gedrag.

“Het is al langer geweten dat klachten bij seksuele intimidatie een bijzondere opvang vragen. De tools zijn er”, zegt de Gentse schepen
voor Gelijke kansen Astrid De Bruycker (sp.a). Zij was medeauteur van het raamwerk.

Er is volgens De Bruycker nog veel ruimte voor verbetering. “Wanneer er meer meldingsbereidheid van slachtoffers komt, moeten
organisaties en instanties hun beleid en hoe zij hiermee omgaan ook in vraag durven stellen. Als overheid moeten we preventief en
pro-actiever slachtoffers vermijden.”

Stad Gent bekijkt samen met andere organisaties momenteel hoe de publieke ruimte een gewaarborgde ’Safe Space’ kan worden. Een
‘Safe Space’ is een plek waar je op een veilige manier jezelf kan zijn en jezelf uiten, ongeacht je uiterlijk of gender.

“Mocht de minister van mobiliteit een plek zoeken om een proeftuin te doen rond seksuele intimidatie in het kader van het openbaar
vervoer, dan is zij van harte welkom in Gent”, zegt ze nog.

Topprioriteit

Vervoersmaatschappijen NMBS en De Lijn zeggen alleszins dat veiligheid een absolute prioriteit is en hechten veel belang aan een
goede aanpak van dit soort feiten.

De NMBS beschikt over een algemeen noodnummer (0800 30 230) waar je met dergelijke klachten terecht kan. Bij dergelijke feiten
wordt een ploeg van Securail en/of politie ter plaatse gestuurd. Agenten vangen slachtoffers op in afwachting van de komst van de
hulpdiensten.

Bij De Lijn kunnen slachtoffers klacht indienen via het contactformulier van de klantendienst op de website. Via de pagina ‘wat te doen
bij agressie?’ staat uitgelegd wat je moet doen bij agressie, vandalisme, graffiti, gauwdiefstal, … Ook seksueel geweld kan daaronder
vallen, maar staat wel niet expliciet vermeld.

De klantendienst neemt dagelijks inhoudelijk klantenreacties door. “Klantenreacties die impact hebben op de publieke veiligheid en
de persoonlijke integriteit behandelen we met de hoogste prioriteit”, zegt een woordvoerder van De Lijn. “Binnen de 24 uur (én binnen
kantoortijd) moeten zij reactie krijgen.”

MIVB-STIB heeft een uniek oproepnummer 1707 waar je 24/24 terecht kan om verdacht gedrag te melden. Op het perron of de
contactzuilen in de stations kunnen reizigers zich rechtstreeks richten tot dispatching, bij chauffeurs of medewerkers.

De NS (Nederlandse Spoorwegen) werkt sinds kort met een alarmeringssyteem via WhatsApp en sms. Hiermee kunnen reizigers
direct en onopvallend de NS waarschuwen als reizigers zich misdragen. De resultaten met dit systeem zouden veelbelovend zijn.

Bron: Apache, 31/07/2020, Sofia Van Nuffel (https://www.apache.be/2020/07/31/vorig-jaar-meer-dan-400-meldingen-seksu...)

Voor de volledige vraag en het antwoord van de minister, zie ook http://docs.vlaamsparlement.be/pfile?id=1562610

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is